Wednesday, June 17, 2009

ΦΩΤΙΕΣ Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΑΣΩΝ

Όποιος κτίζει κοντά σε δάσος υποθηκεύει την ασφάλεια του σπιτιού του. Είναι εξίσου επικίνδυνο με το κτίσιμο σε χειμάρρους, σεισμογενή ρήγματα ή στην άμμο της παραλίας. Η φωτιά, ως φαινόμενο, θα εκδηλώνεται πάντα με την ίδια σφοδρότητα όσο κι αν ο άνθρωπος βελτιώσει τα μέσα δασοπυρόσβεσης που διαθέτει, είτε υπάρχουν εμπρηστές είτε όχι. Είναι βέβαιο ότι, εάν αυτή η σκληρή αλήθεια είχε ειπωθεί πριν από καιρό, πολλές νόμιμες ή παράνομες οικοπεδοποιήσεις δασικών εκτάσεων θα είχαν αποτραπεί.


****************************


Η συνεχής αναφορά σε εμπρηστές ξεκίνησε, δικαιολογημένα, από τη δράση των
καταπατητών της αττικής γης. Οι επιστημονικές καταγραφές του καθηγητή Νίκου Στάμου, όμως, δείχνουν ότι τη δεκαετία 1983-1992, από τις 13,196 πυρκαγιές, οι εξακριβωμένοι και οι πιθανοί εμπρησμοί ανέρχονταν σε 2,351 (18%). Ένα ποσοστό 75% των πυρκαγιών οφείλεται σε αμέλεια… Όμως, οι κρατικές υπηρεσίες, προσπαθώντας να δικαιολογήσουν την αναποτελεσματικότητα των αντιπυρικών μέτρων, καλλιέργησαν το μύθο ότι κάθε φωτιά οφείλεται σε εμπρησμό. Το αποτέλεσμα ήταν να πιστέψουν όλοι ότι για να κάψεις ένα δάσος πρέπει να είσαι επιστήμονας-εμπρηστής, με αυξημένες γνώσεις στην τοπογραφία, τη σύνθεση της βλάστησης, την πρόβλεψη του καιρού και να διαθέτεις εμπρηστικούς μηχανισμούς τελευταίας τεχνολογίας. Αυτό φυσικά είχε τρομακτική επίδραση στην αύξηση των πυρκαγιών. Ο αποπροσανατολισμένος πολίτης είναι πεπεισμένος ότι, εφ΄όσον δεν έχει δόλο, δεν μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά. Έχουμε μετατραπεί σε μια εφησυχάζουσα κοινωνία που δεν προσέχει ούτε πού πετά ένα αναμμένο τσιγάρο.

****************************

Σε καλύτερα οργανωμένες χώρες εκπονούνται συνεχώς ολοκληρωμένα προγράμματα ενημέρωσης των πολιτών και εκπαίδευσης των μαθητών - κάτι που θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει και εδώ από τις πρώτες τάξεις του σχολείου -, εκδίδονται, καθημερινά, δελτία επικινδυνότητας για πρόκληση πυρκαγιάς, και πληροφορίες για τις ενέργειες που πρέπει να αποφεύγονται σε επικίνδυνες καιρικές συνθήκες. Στη χώρα μας, εκτός από ανούσια τηλεοπτικά σποτάκια που διαφημίζουν τον τρόπο εκπαίδευσης των πυροσβεστών ή πόσους υπολογιστές έχει το συντονιστικό κέντρο, τίποτε σημαντικό δεν γίνεται. Και δεν θα ‘θελα να σχολιάσω ότι ενώ ολόκληρη η Ελλάδα καιγόταν, αυτά συνέχισαν να προβάλλονται.

****************************

Θολώνει το νου η ενημέρωση που παρέχεται στους πολίτες κάθε φορά που μια δασική πυρκαγιά βρίσκεται σε εξέλιξη. Τα ΜΜΕ, με τη λειτουργική αρχή τους ότι η κακή είδηση πουλά περισσότερο, τροφοδοτούν το συναίσθημα με εικόνες καμένων δέντρων, ζώων, σπιτιών… Το συμπέρασμα που βγαίνει από τα ρεπορτάζ είναι ότι δεν υπάρχει αύριο μετά τη φωτιά.


****************************


Οι εντολές αποκατάστασης των καμένων εκτάσεων έχουν μόνο ποσοτικές παραμέτρους. Ποτέ ποιοτικές. Κανέναν δεν ενδιαφέρει τι φυτεύεται, αρκεί οι φυτεύσεις να καλύπτουν μεγάλη έκταση. Στο πληγωμένο από τη φωτιά οικοσύστημα καλούνται τα σχολεία, οι φορείς, οι σύλλογοι, οι πολίτες γενικά, να συμμετάσχουν σε άχρηστες και πολλές φορές επιζήμιες αναδασώσεις. Αγνοείται απ’ όλους ότι η φύση έχει προστατέψει και έχει φυλάξει πλούσιο αναγεννητικό υλικό, που είναι έτοιμο να ξαναδημιουργήσει το δάσος. Βαριά μηχανήματα, προκειμένου να ανοίξουν χώρους φύτευσης, ξηλώνουν τους θάμνους, που θα παραβλάσταιναν σύντομα και θα προστάτευαν άμεσα το έδαφος. Οι σπόροι των πεύκων σκεπάζονται με το χώμα του οργώματος ή συνθλίβονται από τις ρόδες των οχημάτων. Στη θέση των ντόπιων, άριστα προσαρμοσμένων, φυτών τοποθετείται ό,τι διαθέσιμο έχουν τα κρατικά φυτώρια, όπως αγγελικές, πικροδάφνες, πυράκανθοι, που προορίζονται για τα πάρκα ή τις αυλές των σπιτιών και είναι τελείως ακατάλληλα για δασικά οικοσυστήματα.

Aποσπάσματα από το άρθρο του Δρ. Π. Κωνσταντινίδη που είχα δημοσιεύσει πριν 2 χρόνια.

Οδηγίες αυροπροστασίας για τις πυρκαγιές.

Tuesday, June 09, 2009

Φρούτα: πηγή ενέργειας και ζωής

Η θερμιδική αξία των φρούτων είναι μικρή και κυμαίνεται, ανάλογα με το φρούτο, από 45 έως 100 θερμίδες ανά 100 γραμμάρια. Τα φρούτα περιέχουν κυρίως υδατάνθρακες (φρουκτόζη – γλυκόζη), ελάχιστες πρωτεΐνες και, ορισμένα, ίχνη λίπους (εκτός από το αβοκάντο, που είναι πλούσιο σε λιπαρά). Έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε νερό και είναι πλούσια σε μεταλλικά άλατα και βιταμίνες.

Ευεργετικές ιδιότητες: Περιέχουν άφθονα αντιοξειδωτικά στοιχεία, βιταμίνες, μέταλλα και επίσης ειδικά ένζυμα και ουσίες που βοηθούν στην απρόσκοπτη λειτουργία του οργανισμού, στην ενίσχυση της άμυνάς του απέναντι στις μολύνσεις και στον καλύτερο μεταβολισμό των θρεπτικών στοιχείων των άλλων τροφών. Για παράδειγμα, ορισμένα στοιχεία των φρούτων, όπως η βιταμίνη C και οι βιοφλαβονιδίνες (βιταμίνη Ρ), ενισχύουν το το ανοσοποιητικό σύστημα και βοηθούν στην καλύτερη κυκλοφορία του αίματος. Επίσης κάποια φρούτα περιέχουν παρόμοιες ουσίες με τα λαχανικά (π.χ. λυκοπένιο το καρπούζι), που αυξάνουν την προστασία μας απέναντι στις ελεύθερες ρίζες.

Προσοχή! Η επικινδυνότητα των συμβατικών φρούτων που αναπτύσσονται με τη βοήθεια χημικών λιπασμάτων και φαρμάκων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και κυρίως από το είδος των φαρμάκων, την ποσότητά τους και τον τύπο της καλλιέργειας. Ορισμένα όμως φρούτα με λεπτή φλούδα, όπως τα ροδάκινα και οι φράουλες, απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των χημικών φαρμάκων (οπότε αυτά καταλήγουν στον οργανισμό μας σε μεγάλες ποσότητες ακόμα κι όταν καθαρίζουμε τη φλούδα τους), ενώ τα φρούτα όπως οι μπανάνες, τα πορτοκάλια και τα λεμόνια απορροφούν σημαντικά μικρότερη ποσότητα, επειδή είναι χοντρόφλουδα κι αυτό εμποδίζει ένα σημαντικό ποσοστό των χημικών να περάσει στο εσωτερικό τους.

Βιολογικά φρούτα: Φρούτα βιολογικής καλλιέργειας ή βιολογικής γεωργίας θεωρούνται αυτά που έχουν παραχθεί με τον παραδοσιακό τρόπο καλλιέργειας χωρίς τη χρήση βελτιωτικών ή φαρμάκων, όπως τα χημικά λιπάσματα, τα ζιζανιοκτόνα και οι ορμόνες. Κατά την κυκλοφορία τους στην αγορά τα προϊόντα αυτά επιβάλλεται να είναι πιστοποιημένα και να φέρουν ειδικό σήμα.
Πηγή: Ιαματικές τροφές του καλοκαιριού, περιοδικό Αρμονία.

Friday, May 29, 2009

Ιστορία της βιολογικής καταπολέμησης

Πηγή: Περιοδικό «Βιώσιμη ανάπτυξη» - Ιανουάριος, Φεβρουάριος, Μάρτιος 2009, Δρ. Παύλος Σκεντερίδης, Εντομολόγος (Βio-insecta, Μονάδα παραγωγής ωφέλιμων εντόμων)

Coccinella septempuncata

Η ευαισθητοποίηση για το περιβάλλον, την οικολογική ισορροπία αλλά και την ανθρώπινη υγεία έχει στρέψει το ενδιαφέρον παραγωγών και καταναλωτών στη βιολογική καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών των φυτών. Πρόκειται όμως για μια νέα μέθοδο καταπολέμησης; Είναι γνωστό ότι οι ωφέλιμοι οργανισμοί συντελούν στην οικολογική ισορροπία εδώ και εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, μειώνοντας τους
αριθμούς των φυτοφάγων όταν αυτοί παίρνουν ανησυχητικές διαστάσεις για το οικοσύστημα. Πότε όμως ο άνθρωπος άρχισε να τους αξιοποιεί προς όφελός του;

Η εναλλακτική αυτή μέθοδος φυτοπροστασίας δεν ήταν άγνωστη παλαιότερα. Τον 2ο αιώνα μ.Χ. χρησιμοποιήθηκαν φυσικοί εχθροί από τους Κινέζους για την προστασία εσπεριδοειδών, ενώ το 300 μ.Χ. εμπορεύονταν φωλιές του είδους Oecophylla smaragdina εναντίων του λεπιδοπτέρου Tessaratoma papillosa. Το 1200,
αναγνωριζόταν η συμβολή ειδών Coddinellidae στον έλεγχο των αφίδων ενώ Άραβες χρησιμοποιούσαν μυρμήγκια εναντίων εχθρών των φοινικόδεντρων. Oι Van Leeuwenhoek (1701) και Vallisnieri (1706) περιέγραψαν πρώτοι το φαινόμενο του παρασιτισμού από έντομα. Το 1734, ο Reaumur συνιστούσε τη συλλογή αυγών χρύσωπα και τη μεταφορά τους μέσα στα θερμοκήπια ώστε να ελεγχθεί ο πληθυσμός των αφίδων. Το 1776 χρησιμοποιείται με επιτυχία σε πολλές περιοχές της Ευρώπης το αρπακτικό Picromerus bidens (Pentatomidae) εναντίων κοριών (Comex lectularius).

Oecophylla smaragdina

Σε συγγράμματα του 17ου και 18ου αιώνα άριχσε να περιγράφεται η δράση αρκετών ωφέλιμων εντόμων. Το 1800 ο Δαρβίνος περιγράφει μέλη της οικογένειας Ichneumonidae ως παράγοντα βιολογικού ελέγχου της κάμπιας του λάχανου. Ο Λυνναίος και ο Φαμπρίκιος περιέγραψαν αρκετά αρπακτικά διαφόρων οικογενειών, ενώ ο Vallot (1827) καθώς και οι Winnertz (1853) και Skuse (1870) αναφέρθηκαν στα ακαρεοφάγα δίπτερα της οικογένειας Cecidomyiidae. Την ίδια περίοδο, ο Hartig (Γερμανία) ασχολείται με τη μαζική εκτροφή και εξαπόλυση παρασιτοειδών των
λεπιδοπτέρων ενώ το 1840 εξαπολύονταν αρπακτικά εναντίων διαφόρων εχθρών αστικού πρασίνου στην Ιταλία.

Το 1882, παρασιτοειδή αυγών λεπιδοπτέρων του γένους Trichogramma αποστέλλονταν από την Αμερική στον Καναδά. Στην Καλιφόρνια (1888) έγινε η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια βιολογικού ελέγχου της βαμβακάδας των εσπεριδοειδών, Icerya purchase, από τον Coebele. Εξαπολύθηκαν αρπακτικά που
συλλέχθησαν από την Αυστραλία (Rodolia cardinalis) τα οποία κατάφεραν σε σύντομο χρονικό διάστημα να ελέγξουν τους πληθυσμούς του φυτοφάγου που είχε φέρει σε απόγνωση τους καλλιεργητές εσπεριδοειδών. Η χρήση του παρασιτοειδούς του αλευρώδη Encarsia formosa ήταν διαδεδομένη σε Αγγλία και Αυστραλία πριν το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (Farr et al., 1976).

Η χρήση ισχυρών χημικών σκευασμάτων μετά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο περιόρισε σημαντικά την ανάπτυξη της βιολογικής καταπολέμησης. Η εισαγωγή του DDT και των χλωριωμένων τις δεκαετίες ’40 και ’50 εξαφάνιζε την ωφέλιμη εντομοπανίδα ενώ οι ομάδες φαρμάκων που ακολούθησαν είχαν μηδενική εκλεκτικότητα με
ιδιαίτερα επιβλαβείς συνέπειες για τα ωφέλιμα. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την «εξαφάνιση» της βιολογικής καταπολέμησης από το προσκήνιο για περισσότερο από 30 χρόνια. Παρά τη δυσμενή επίδραση της εξάπλωσης αγροχημικών, στα τέλη της δεκαετίας του ’70 επανεμφανίζεται η βιολογική καταπολέμηση, ενώ το 1982 στην Ολλανδία εφαρμόζεται σε 5500 στρέμματα θερμοκηπιακής τομάτας και 6000 στρ. Αγγουριάς (Ramakers, 1985). Το 1981 στον Καναδά, σε δείγμα 106 καλλιεργητών αναφέρθηκε 60-80% εξοικονόμηση του χρόμου που δαπανιόταν σε ψεκασμούς, 23% αύξηση της παραγωγής και 38% μείωση των εξόδων φυτοπροστασίας (Elliott, 1982).

Πολλά επιτυχή παραδείγματα από τότε έστρεψαν το ενδιαφέρον του κόσμου στη βιολογική καταπολέμηση με σημαντικότερο βέβαια κίνητρο τις θετικές επιδράσεις της μεθόδου στο περιβάλλον και στην υγεία του καταναλωτή.

Rodolia cardinalis

Thursday, May 21, 2009

Φωτοβολταϊκά στις στέγες σπιτιών με κίνητρα προς τους πολίτες

Φαίνεται ότι επιτέλους απαλείφονται οι γραφειοκρατικές διαδικασίες στις Πολεοδομίες, αλλά και ότι η Πολιτεία θα παρέχει κίνητρα (φοροαπαλλαγές και επιδοτήσεις στην αγορά της κιλοβατώρας από την ΔΕΗ) για την τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στις στέγες των σπιτιών.

Ο Υπουργός Ανάπτυξης ανακοίνωσε ότι σύντομα θα εκδοθεί κοινή υπουργική απόφαση των υπουργείων Ανάπτυξης, Οικονομίας και ΠΕΧΩΔΕ που θα ρυθμίζει όλα τα σχετικά αυτά θέματα.

Καιρός ήταν!

Περισσότερα: Πράσινα Κτίρια για έναν Πράσινο Κόσμο